Doorgezakte voeten

Wat is een doorgezakte voet?

Bij een doorgezakte voet (pes planotransversus) zijn zowel het lengtegewelf als het dwarsgewelf van de voet gezakt. Het gaat hierbij om een voet die van zichzelf gewoon normaal was opgebouwd, maar waarvan de gewelven in de loop van de tijd hun spanning en steun verliezen — dit onderscheidt de doorgezakte voet van een aangeboren of structurele platvoet, waarbij de vorm van de voet al vanaf jonge leeftijd anders is.

Door het zakken van het dwarsgewelf verbreedt de voorvoet, en worden de kopjes van de middenvoetsbeentjes verder naar beneden gedrukt. Dit spreidt de tenen als het ware wat uit elkaar.

Hoe ontstaat een doorgezakte voet?

Erfelijke aanleg speelt een belangrijke rol, net als het ouder worden: bindweefsel en gewrichtsbanden verliezen geleidelijk aan spankracht, waardoor de gewelven van de voet minder goed overeind blijven. Overgewicht en langdurige overbelasting versnellen dit proces, omdat ze de druk op de voetgewelven vergroten.

Schoeisel veroorzaakt een doorgezakte voet niet op zichzelf, maar hoge hakken, te nauwe schoenen en te dunne, weinig ondersteunende zolen kunnen de klachten wél verergeren. Deze zijn dan ook het best te vermijden wanneer de gewelven al aan het verzakken zijn.

Welke klachten kunnen ontstaan?

Een doorgezakte voet hoeft geen klachten te geven, maar kan wel aan de basis liggen van verschillende problemen:

Branderige voeten. Doordat de druk onder de voet minder gelijkmatig wordt verdeeld, kan er plaatselijk een branderig gevoel ontstaan. Blijft dit gevoel aanhouden of treedt het aan beide voeten symmetrisch op, dan is het overigens verstandig om ook andere mogelijke oorzaken, zoals neuropathie, te laten uitsluiten.

Hallux valgus. Een doorgezakte voorvoet kan bijdragen aan het ontstaan of verergeren van hallux valgus: de erfelijk bepaalde, geleidelijk progressieve afwijking waarbij de grote teen naar de andere tenen toe kantelt en er een knobbel ontstaat aan de binnenzijde van de voet (MTP-I-gewricht). De aandoening komt vaker voor bij vrouwen.

Bekkenscheefstand. Wanneer één voet duidelijk verder is doorgezakt dan de andere, kan dit bijdragen aan een bekkenscheefstand. Dit hoeft niet automatisch tot rugklachten te leiden — veel mensen compenseren dit probleemloos — maar bij aanhoudende rugklachten is het wel een factor die het overwegen waard is.

Morton's neuralgie. Hierbij raakt een zenuw bekneld tussen twee middenvoetsbeenkopjes, meestal tussen het derde en vierde. De klacht komt het meest voor bij vrouwen van middelbare leeftijd en geeft typisch pijn die toeneemt bij druk op de voet of bij het zijwaarts samenknijpen ervan.

Metatarsalgie. Door het zakken van het dwarsgewelf komt er meer druk te staan op de kopjes van de middenvoetsbeentjes, wat pijn onder de bal van de voet kan geven. Vaak ontstaat hierbij ook overmatige eeltvorming, als reactie van de huid op de verhoogde plaatselijke druk.

In sommige gevallen kan een doorgezakte voet via de rest van het beenlichaam ook bijdragen aan knie- of rugklachten.

Wat kun je eraan doen?

Een steunzool die het lengte- en dwarsgewelf ondersteunt, kan de druk beter over de voet verdelen en veel van bovenstaande klachten verlichten. Goed passend, stevig schoeisel met voldoende demping ondersteunt dit effect. Bij aanhoudende of toenemende klachten is het verstandig een orthopedische zolenspecialist te raadplegen, zodat de zool en eventuele verdere aanpak op maat kunnen worden afgestemd.