Waarom vraagt diabetes extra aandacht voor de voeten?
Mensen met diabetes mellitus lopen een verhoogd risico op voetproblemen, en dat risico wordt bepaald door twee dingen die vaak samen optreden: schade aan de zenuwen (neuropathie) en schade aan de bloedvaten (vasculopathie). Beide kunnen ervoor zorgen dat een simpel wondje aan de voet uitgroeit tot een hardnekkig, moeilijk genezend probleem, vandaar dat dagelijkse voetverzorging bij diabetes zoveel aandacht krijgt.
Neuropathie: verminderd gevoel als sluipend risico
Langdurig verhoogde bloedsuikerwaarden kunnen de zenuwen beschadigen, met name in de voeten. Hierdoor vermindert het gevoel, en dat is precies waarom dit zo'n groot risico vormt: een wondje, drukplek of blaar wordt vaak niet of te laat opgemerkt, simpelweg omdat de patiënt er niets van voelt. Naast het gevoel kan ook de motoriek van de kleine voetspieren worden aangetast, wat op termijn kan leiden tot standsveranderingen van de tenen of voet.
Doorbloeding: niet altijd wat je zou verwachten
Bij diabetes kan ook de doorbloeding van de voeten verstoord raken, maar dit werkt subtieler dan vaak wordt gedacht. Bij vaatvernauwing van de grotere slagaders (macro-angiopathie, vaak samenhangend met atherosclerose) neemt de bloedtoevoer naar de voet daadwerkelijk af, deze voeten voelen dan ook eerder koud aan en genezen slecht door het zuurstof- en voedingsstoffentekort.
Bij overheersende zenuwschade ligt dit soms juist andersom: door verstoring van de zenuwen die de bloedvaten aansturen, kan er meer bloed via kortsluitverbindingen (shunts) langs het weefsel stromen. Deze voeten kunnen dan juist warm aanvoelen en goed doorbloed lijken, terwijl de daadwerkelijke voeding van de huid en het weefsel ondertussen wél tekortschiet. Het is dus niet zo dat "warme voeten" bij diabetes automatisch een geruststellend teken zijn, de combinatie van klachten en een goede beoordeling is bepalend, niet de temperatuur alleen.
Waarom genezen wondjes moeilijker?
Een combinatie van factoren maakt dat wondjes bij diabetes trager genezen: een tekortschietende bloedtoevoer, een verminderde afvoer van afvalstoffen, en een algeheel minder goed functionerend herstelvermogen van het weefsel bij langdurig verhoogde bloedsuikers. Omdat het gevoel in de voet vaak verminderd is, wordt een wondje bovendien dikwijls pas laat opgemerkt, waardoor het alle kans krijgt om te verergeren voordat er iets aan gedaan wordt. Deze combinatie van slecht gevoel én slechte genezing maakt de diabetische voet tot een kwetsbaar geheel.
Wat kun je zelf doen?
- Controleer de voeten dagelijks, ook de zolen en tussen de tenen, gebruik eventueel een handspiegel of vraag iemand anders om mee te kijken.
- Droog de voeten na het wassen goed af, zeker tussen de tenen, en houd de huid soepel met een voedende crème (niet tussen de tenen, om schimmel te voorkomen).
- Loop niet op blote voeten, ook niet binnenshuis, en controleer schoenen voor het aantrekken op steentjes of oneffenheden.
- Kies goed passende schoenen zonder knellende naden, en vermijd sokken met strakke elastiek.
- Wees voorzichtig met warmtebronnen zoals een kruik of elektrische deken, omdat verminderd gevoel het risico op onopgemerkte brandwonden vergroot.
- Knip nagels voorzichtig recht af en laat eelt of likdoorns het liefst door een medisch pedicure behandelen, in plaats van dit zelf met scherp gereedschap of eeltpleisters te doen.
- Laat de voeten regelmatig professioneel controleren, zeker bij bestaande neuropathie of vaatproblemen, dan kan het risico goed worden ingeschat en tijdig worden bijgestuurd.
Whatsapp 
